معماران معاصر ایران, اتووود - بزرگترین سایت معماری
ثبت نام عضو جدید ایمیل آدرس: رمز عبور : رمز عبور را فراموش کردم

به جامعترین سامانه ارتباطی و اطلاع رسانی معماران معاصر ایران خوش آمدید خانه |  ثبت نام |  تماس با ما |  درباره ما |  قوانین سایت |  راهنما




جدیـــــد ترین مقــــــالات
    دیوید هاروی و شهر در قامت فهمی انسانْ تولید
    پهنه ی معلق تهران؛ شاه عبدالعظیم یا شهر ری
    دیوید هاروی و شهرســــــــــــــــــــــــــــــــــازی آلترناتیو
    هنر گفت و گو ـ جان بریسندن و اد لوییس با دیوید هاروی
مقالات برتر از دید تحریریه
    دیوید هاروی و شهر در قامت فهمی انسانْ تولید
    پهنه ی معلق تهران؛ شاه عبدالعظیم یا شهر ری
    دیوید هاروی و شهرســــــــــــــــــــــــــــــــــازی آلترناتیو
    هنر گفت و گو ـ جان بریسندن و اد لوییس با دیوید هاروی
معـــروف ترین مقــــالات
    تکه های ساده ـ رنگ در معماری به قلم پوریا ترکفر
    سانا؛ گامی فراتر از معماری سبز به قلم علیرضا امتیاز "مدیر اتووود"
    انرژی خورشیدی در ایران به قلم مهدي معيت
    تکه های ساده ـ تاریخ نگاری فشرده پردیس ایرانی به قلم امیراصلان معصومی
فعالتـــرین نویسندگان
    آرش بصیرت "سردبیر اتووود"  : معمار حرفه اي
    محمد کیانی منش  : دانشجو
    ایمان رئیسی  : معمار حرفه اي
    فريبا شفیعی  : دانشجو
حامی اتووود
تــازه هــــــای معمــاری
ترکیه و مبارزه برای آزادی بیان در حوزه ی عمومی
ویلای آخر هفته از یاماگوچی ؛ گالری هنری مسکونی
ماکسیمیلیانو فوکسِس و طراحی مد استودیو؛ بازتولید رنگین روح میس ون دروهه
معمارْستاره ها به روايت اتووود ـ سانتیاگو کالاتراوا

بازگشت به لیست مقالات تاريخ معماري < مفاهيم و نظريات معماري

مسکن، دو روایت، دو بعد ؛ ایرانی ـ اسلامی و سنتی و معاصر   1391/02/25
نوشـــــــــــته ی :
  مریم شاهپری   -


خــلـاصــــــــــــــه : در این مقاله به بررسی مفاهیم خانه در معماری ایرانی اسلامی و معاصر پرداخته شد. در ابتدا به بررسی اصول و مکتب و فلسفه ی فکری طراحی خانه ی مسلمان از دو بعد فضای عینی و فضای ذهنی پرداخته ام و سپس به بررسی الگوواره غالب بر طرح مسکن معاصر ایران و ۳ جریان فکری (نوگرایی سنت گرایی تلفیق گرایی تجدد و سنت) بر آن پرداخته ام و در پایان بر اساس مبانی نظری اصول طراحی خانه در معماری ایرانی اسلامی و معاصر را از دو بعد فضایی و انسانی با هم مقایسه و تفکیک کرده ام.

 



مقالات مرتبط

دیگر مقالات   مریم شاهپری

خانه (مسکن) از ریشه عربی سکن گرفته شده است.

سکوت به معنای سکینه و ارامش دهنده می باشد.وفضایی  که در ان احساس ارامش میکنیم .

مسکن یعنی جایی که انسان سکونت دارد.مثل مدرسه .اداره و ...اما هر مسکنی خانه نیست

خانه جایی است که در ان خانواده زندگی می کند و حضور افراد خانواده و نیاز های ان ها

 تعریف خانه را شکل میدهد.بنابراین خانه زیر مجموعه ای از یک مسکن میباشد                               

سکونت پیش شرط لازم در تبدیل یک فضا به خانه است.یعنی با مصالح خشک

و زمین بی جان  یک کالبدی را بسازیم که شایسته ی سکونت انسان باشد.

شناخت ارزش های سکونت همان پناه جستن در ضمیر ناخود اگاه است.همان حس تعلق فضا می باشد.

فرانسیس بیکن  :خانه برای زیستن است نه نگریستن.

حافظ:چو شد باغ روحانیون مسکنم      در انجا چرا تخته بند تنم؟

بررسی مبانی نظری خانه هایی ایرانی بعد از اسلام:

خانه های مسلمانان بر دو پایه ی اساسی احترام گذاشتن به 1-انسان  و  2- فضا استوار است. که فضا شامل: 1-فضای عینی و 2-فضای ذهنی است

محرمیت:

اکنون به بررسی  محرمیت از دو بعد 1-دیداری (بصری )و 2-شنیداری(سمعی) می پردازیم.

از لحاظ دیداری به بهینه سازی دو عنصر طراحی که شامل (محل و نقشه )است را می پردازیم.

طرح حریم خصوصی:

اکنون به بررسی فلسفه ی اسلامی  طرح حریم خصوصی در عرصه ی عمومی و عرصه ی خصوصی و سیستم گردش انتقالی می پردازیم.

از لحاظ فلسفه ی اسلامی :

عرصه ی عمومی تاکید بر روابط قوی با خویشاوندان  و همسایگان می کند.

عرصه ی خصوصی تاکید بر حرمت حریم خصوصی خانواده می کند.

سیستم گردش انتقالی برای جلوگیری از دسترسی بصری بین مهمانان و زنان خانواده و جلوگیری از اختلاط مردان و زنان است.

و با توجه به این عرصه بندی ها فضا هایی که ایجاد می شد دارای تناسبات بودند و اندازه ی فضا ها با توجه به کاربری ها متفاوت بود(مردم واری).

محرمیت صوتی:

از لحاظ محرمیت صوتی در گذشته  عناصر داخل خانه (دیوار . پشت بام . کف طبقات) را طوری می ساختند که مانع صدای زنان به بیرون خانه شود.

و از مصالحی مثل سنگ و اجرگلی و استفاده از متریال متراکم  استفاده می کردند که باعث ایجاد پوشش صوتی می شد.(مصالح بومی)(خود بسندگی).

 

از لحاظ طراحی: مبنی بر جلوگیری از استراق سمع در طراحی ها فضا هایی مثل اندرونی و بیرونی که از طریق راه ارتباطی که به هم وصل می شدند  مثل حیاط و راهرو باعث به وجود امدن فضایی برای پوشش صوتی می شود.

 

محل مناسب در :

از لحاظ فلسفه ی اسلامی  برای محل نصب  باید اصل صیانت از زندگی خصوصی و اطمینان از عدم اسیب به حریم خصوصی همسایه  ها رعایت شود.منظور از صیانت این است که در ها روبه روی هم یا نزدیک هم نباشد تا اگر کسی جلوی در ایستاده باشد به داخل دید نداشته باشد.

 

پنجره :

در اسلام به نکوهش کردن تجسس در خانه تاکید میکند.

اکنون به بررسی پنجره ها از دو بعد کارکرد و محرمیت می پر دازیم.

کارکرد :پنجره های طبقه بالا برای ورود نور و جریان هوا است.

محرمیت : باید تعداد پنجره های بیرونی کم و کوچک باشد.

قوانین اسلامی  در  رابطه با پنجره های همکف:

1-پنجره ی همکف رو به خیابان: باید بالاتر ازسطح دید قرار گیرد و در صورت مزاحمت بسته شود.

2-پنجره ی خانه های رو به رو ی: هم  باید 2.5 متر از سطح زمین باشد که اگر کسی بر روی تخت ایستاد نتواند بیزون را ببیند.

3- پنجره ای که لبه ی ان پایین باشد :که رهگذران به راحتی بتوانند داخل ان را ببینند حرام است.

 

 ارتفاع منازل مسکونی:

در این زمان تمایل به گسترش دادن خانه وبرای حفظ محرمیت در فضاهایی مثل بالکن و پشت بام، دیواری می کشیدند تا جلوی مزاحمت بصری را بگیرد ومحرمیت حفظ شود.

 

تواضع در خانه:

اسلام از توجه کردن به شکل ظاهری بنا اجتناب کرده و بعد معنوی آن اهمیت می دهدو نمونه بارز آن را در نمای خانه های آن دوره می توان دید.

 

فلسفه اسلامی :

1-نمای خارجی :نمای خارجی باید مانع هر گونه تزیین باشد تا باعث جریحه دار شدن احساسات فقرا نشودو همچنین جلوگیری از توجه افراد به شکل ظاهری بنا وجلب توجه آنها به بعد معنوی شود(پرهیز از بیهودگی).

2-نمای داخلی:1.فضای تک عملکردی2.فضای چند عملکردی

1.فضای تک عملکردی:مانند راهرو ها که برای جدا کردن حریم ها استفاده می شودوهمچنین فعالیت های روزمره(مانند:خوردن،خوابیدن،مهمان،استراحت،...)هر یک در اتاقی خاص انجام شود.

درداخل منزل فضاهای مختلفی ایجاد می شود و هر فضایی برای کاربر وعملکرد مختص آن استفاده می شود.

2.فضای چند عملکردی: ایجاد فضاهای چند منظوره برای بالا بردن توان عملکردی خانه می باشد.

3-تزیین کردن:در گذشته از تزئینات با هدف پوشاندن مصالح ساختمانی استفاده می کرد

 

3- جریان فکری و الگوواره غالب بر طرح مسکن معاصر ایران

1.نوگرایی:

رهبر جنبش مدرن در ایران شخصی به نام وارتان بود و هر گونه تزیینات موجود در معماری گذشته را بی هویت می دانست و بحث برون گرایی پلان ها را مطرح کرد و در طراحی از فرمهای هندسه ی خالص استفاده می کرد

 

2-تلفیق گرایی تجدد و سنت:

دراین الگو واره به طور اجمالی به نظریات مربوط به هویت آثار در طراحی دیدگاه آقای شیخ زین الدین می پردازیم

او این مساله را در بعد تغییر و استحاله مطرح می کند و اعتقاد دارد مه ما باید تغییر کنیم و آنچه که ما را تهدید می کند استحاله است و ما با تغییر کردن همواره هویتی داریم که ثابت است.و او بر این باور است که در الگوی طراحی باید سنت را با نیاز های خود هماهنگ کنیم.

ویژگی :

1-استفاده از مصالح مدرن و با دوام

2- استفاده از پوشش قوسی (معماری گذشته)

3-به وجودآمدن سطوح فرو رفته و جلو آمد

 

3-سنت گرایی

در اینجا به نظریه ی استاد ابوالقاسمی می پردازیم که معماری را یک کالبد نمی داند و اعتقاد به بازتاب عالم معنا دارد که بازتاب آن یک بعد مادی است و قابل درک توسط حواس انسان است و او برای معماری 5 بعد قائل استکه بعد اول و دوم  آن چیزی است که روی کاغذ بر جای می ماند .بعد سوم را در ماکت میتوان دیدو بعد چهارم همان رابطه اجزا و مصالح...می باشد که بعد پنجم همان بعد معنوی و اساسی ترین عامل است

ویژگی

1-شکل گیری پلان بر اساس فضای داخلی

2-تزیینات بنا بر اساس تناسبات خود بنا می باشد (پنجره و ابعاد انسانی مدوله شده است)

 

4- بررسی مبانی نظری در معماری ایرانی اسلامی و معاصر  با توجه به مفاهیم و فلسفه های گفته شده فوق  از دو بعد انسانی و فضایی می پردازیم

 

1-حس خلوت گزینی و امنیت(بعد انسانی)

1.استفاده از فضای محصور در گذشته

2. ترکیب حجمی..مدولاسیون..دکوراسیون داخلی در معماری معاصر

حسی که از طریق فضاهای محصور ایجاد می شود.

 

2- زیباشناسی و فونکسیون(بعد انسانی)

1.استفاده از مقیاس و تناسبات

2.نوگرایی و تلفیق گرایی تجدد و سنت

استفاده از تناسبات ومقیاس های انسانی

 

3-نقطه عطف( انسانی)

1.متناسب با مقیاس انسانی                                                                                                                       

2.تحقیر کننده مقیاس انسانی

 

4-ایستایی و پویایی فضا: (بعد فضایی)

1. توجه به حرکت و توقف

2. تلفیق کردن فضای شناور

به طورمثال:گاهی پس از گذشتن از راهرو و وارد شدن به لابی قصد وارد شدن به فضای دیگری را داریم در اینجا لابی فضای ارتباطی محسوب می شود وگاهی قصد توقف و استراحت در لابی را داریم ،لابی فضای عملکردی محسوب می شود.

 

5- وحدت بیرون و درون    (بعد فضایی)

1.دارا بودن هویت در طراحی داخل و بیرون بنا.

2.محل استقرا ساختمان ها،فضای بی ارزش

 

6-کمپوزسیون: (بعد فضایی)

1.وزن و ترکیب

2. ترکیب احجام و مدولاسیون...درگیری مدرنها و پست مدرن ها  

 

7-ریتم و موسیقی فضا: (بعد فضایی)

1.کثرت و وحدت

2. تکرار مدولاسیون در حجم و طراحی داخلی

 

8-فرم و عملکردی: (بعد فضایی)

1.هماهنگی فرم وعملکرد

2.فرم تابع عملکرد

 

 خلاصه و نتیجه:

در این مقاله به بررسی مفاهیم خانه در معماری ایرانی اسلامی و معاصر پرداخته ام .در ابتدا به بررسی اصول  و مکتب و فلسفه ی فکری طراحی خانه ی مسلمان از دو بعد فضای عینی و فضای ذهنی پرداخته ام و سپس به بررسی الگوواره غالب بر طرح مسکن معاصر ایران و 3 جریان فکری  (نوگرایی-سنت گرایی-تلفیق گرایی تجدد و سنت) بر آن پرداخته ام  و در پایان بر اساس مبانی نظری اصول طراحی خانه در معماری ایرانی اسلامی  و معاصر را از دو بعد فضایی و انسانی با هم مقایسه و تفکیک کرده ام. با توجه به آنچه مطرح شد می توان نتیجه گرفت که خانه  دارای ابعاد گوناگون اجتماعی،اقتصادی و فرهنگی و روانی است و نمی توان با یک دید  یک بعدی به آن نگریست بنابراین کمیت وکیفیت خانه  هر دو مهم هستند و از آنجا که رضایت مصرف کنندگان در نهایت بیشترین اهمیت را دارد مسکن باید متناسب با ارزشهای سنتی،ویژگی های محیطی،اعتقادی،فرهنگی و اجتماعی ایشان باشد و بنابراین تغییری که با توجه به شرایط زمان و براوردن نیاز های امروزی و با حفظ فرهنگ گذشته و اداب و رسوم موجود در زمان باشد در طراحی  می تواند محصول بهتری را ایجاد میکند.

منابع

 

 

دسته بندی جدیدی از مبانی طراحی خانه-سعیده فیضی.ص55

اصول و مباني معماري سنتي . كيهان فرهنگي . ج . 1363. ش . 3. ص . 13 – 3.

الگوی مسکن در معماری معاصر ایران-دکتر هاشم هاشم نژاد.ص.53.55.5

علی آبادی-تاپیر فرهنگ اسلامی بر معماری خانه و محل- معماری و شهرسازی تهران

مبانی طراحی خانه های ایرانی بعد از اسلام-هورخش احمدنیا

حنايي . حميد. فلسفه و تيوري معماري - تهران: دانشكده هنرها. ش . 1454.

کیانی.محمد یوسف.1384.معماری ایران در دوره اسلامی.انتشارات سمت.چاپ7

معماری مسکن ایرانی-مرتضی پاکدل-ص2

مبانی طراحی خانه های ایرانی بعد از اسلام-هورخش احمدنیا ص2.1

دسته بندی جدیدی از مبانی طراحی خانه-سعیده فیضی.ص1.2.3 


کلمــــات کـلیدی :  فرهنگ...سنت گرایی... معماری مدرن..تلفیق گرایی
منــــــــــــــــــابع :  دسته بندی جدیدی از مبانی طراحی خانه-سعیده فیضی.ص55 اصول و مباني معماري سنتي . كيهان فرهنگي . ج . 1363. ش . 3. ص . 13 – 3. الگوی مسکن در معماری معاصر ایران-دکتر هاشم هاشم نژاد.ص.53.55.5 علی آبادی-تاپیر فرهنگ اسلامی بر معماری خانه و محل- معماری و شهرسازی تهران مبانی طراحی خانه های ایرانی بعد از اسلام-هورخش احمدنیا حنايي . حميد. فلسفه و تيوري معماري - تهران: دانشكده هنرها. ش . 1454. کیانی.محمد یوسف.1384.معماری ایران در دوره اسلامی.انتشارات سمت.چاپ7 معماری مسکن ایرانی-مرتضی پاکدل-ص2 مبانی طراحی خانه های ایرانی بعد از اسلام-هورخش احمدنیا ص2.1 دسته بندی جدیدی از مبانی طراحی خانه-سعیده فیضی.ص1.2.3


منبع انتخاب مقاله :
این مقاله پیش از این در سایت آفتاب در بخش مقالات فرهنگی ـ هنری چاپ شده است .

دریافت فایل مقاله | بازگشت به لیست مقالات |  ارسال نظر ارسال نظر | اشتراک مقاله  
تعــــداد بازدیــد : 3431  بار تعداد دانــــــلود : 653 بار امتیاز تحـــریریه : 5

نظـــــــر اعضــــــــا
هدیه سرکاری ( 1393/02/24 ) :
جالب بود ممنون
محمدروف مرادی ( 1394/01/22 ) :
ممنون خوب بود
مهبد نوروزی ( 1396/11/21 ) :
بخشی از معماری ایرانی مربوط به معماری اسلامیه،معماری ایرانی تا حدی مستقل از معماری اسلامیه

ثبــــــــت نظـــــــر
جهت ارسال نظر باید وارد سیستم شوید. / عضو جدید
ایـمـــیـل :  
رمز عبـور :  

 
حامی اتووود
کانال تلگرامی اتووود
درباره معماران معاصر ایران :
این گروه در سال 1386 با هدف ایجاد پل ارتباطی بین معماران ایرانی معاصر گرد هم آمد.با شروع کار این وب سایت معماران متقاضی در محیطی ساده وکارآمد به تبادل پروژه ها ومقــــالات خود خواهند پرداخت ودر فضای فروم به بحث وگفتگو می پردازند.";
خانه | ورود | ثبت نام | درباره ما | تماس با ما | قوانین سایت | راهنما
© کلیه حقوق این وب سایت متعلق به گروه معماران معاصر می باشد.
Developed by Tryon Software Group